ابوالفضل مظاهری ، دبیر گروه دانشگاه : زیستبوم دانشبنیان دانشگاه آزاد اسلامی از بخشهای مختلفی تشکیل شده است. نوآوران خلاق در واحدهای فناور مراکز رشد مشغول فعالیتند. سراهای نوآوری هریک با محوریت و موضوعات خاص میزبان شرکتهای دانشبنیانند. در ساختار اداری دانشگاه معاونت فناوری در سطح ستاد مرکزی و معاونان پژوهش و فناوری در سطح واحدها و استانها با طراحی رویدادها و جشنوارهها ریلگذاری و بسترسازی شکوفایی هرچه بیشتر فناوران را برنامهریزی میکنند. در بخش دیگری از این زیستبوم پارک علموفناوری فعال است، اما بدونشک چرخ این زیستبوم بدون بهرهمندی از نهادهای تأمین مالی لنگ میزند. در همین راستا تأسیس صندوق پژوهش و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی از سال 94 در دستور کار قرار گرفت و در نهایت بهمن ماه 99 به صورت رسمی فعالیت خود را آغاز کرد. ملیحه علیفری، عضو هیئتعلمی دانشگاه آزاد واحد تهران غرب که تجربه حضور در صندوق نوآوری و شکوفایی ریاستجمهوری به عنوان مدیرکل مالی و ذیحساب و معاونت توسعه منابع و پشتیبانی پژوهشگاه مرکزی دانشگاه آزاد را در کارنامه دارد، از اوایل آذر سال گذشته هدایت این مجموعه را به دست گرفته است. او در گفتوگو با «فرهیختگان» از پشت سر گذاشتن ماجرای مربوط به تعلیق مجوز صندوق، به کار گرفتن ابزارهای مالی و حمایتی جدید مثل سکوی تأمین مالی جمعی و سکوی تأمین مالی خصوصی و رویکرد جدید فعالیتهای صندوق سخن گفته که مشروح آن را در ادامه از نظر میگذرانید.
اگر موافق باشید از موضوع مجوز صندوق آغاز کنیم که در یک سال اخیر بحثهای مختلفی نسبت به آن مطرح شد. آخرین وضعیت مجوز صندوق چگونه است؟
بر اساس قانون تأسیس صندوقهای پژوهش و فناوری، عملاً یک ارگان نمیتواند بیشتر از ۳۳ درصد سهام یک صندوق را داشته باشد. متعاقباً ارکان تصمیمگیرنده صندوق به جهت رفع تعلیق اقدام به تغییرات در میزان سهام سهامداران محترم کرده و به لطف خداوند متعال و با حمایتهای ارزشمند دکتر رنجبر، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی، در حال حاضر فعالیتهای صندوق رفع تعلیق شده است.
دکتر رنجبر در صحبتهای اخیرشان در جمع فناوران استان خراسان رضوی تأکید داشتهاند سهم فناوری باید در فعالیتهای دانشگاه افزایش پیدا کند، این رشد و شکوفایی منتج به درآمدزایی شود تا اتکا به شهریه در اقتصاد دانشگاه پایینتر بیاید. ناگفته مشخص است یک بخش اعظم این روند رشد به تأمین مالی مربوط میشود و اگر حمایت مالی خوب اتفاق نیفتد، انتظارات برآورده نخواهد شد. شما با اکوسیستم تأمین مالی دانشبنیان کشور آشنایی دارید، صندوقها را میشناسید و با ابزارهای حمایتی آشنایی دارید. ارزیابیتان از مسیر طی شده صندوق تاکنون چگونه است؟
به منظور ایجاد زمینههای مشارکت و سرمایهگذاری بخش غیردولتی، حمایت کمّی و کیفی از فعالیتهای پژوهشی و فناوری و ارائه خدمات و تسهیلات به کسبوکارهای دانشبنیان، خلاق، فناور و نوآور زیستبوم نوآوری کشور به طور خاص دانشگاه آزاد اسلامی صندوق پژوهش و فناوری غیردولتی دانشگاه آزاد اسلامی را از زمستان 1399 در قالب شرکت سهامی خاص راهاندازی کرد. در ماههای اخیر و به دستور دکتر رنجبر، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی و پیرو حمایت حداکثری از فناوران و نوآوران دانشگاه، صندوق پژوهش و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی با وجود محدودیتهای موجود تلاش کرد با بهبود ارائه خدمات مالی و غیرمالی، پاسخگوی نیازهای متنوع شرکتهای دانشبنیان و فناور باشد. در این راستا، ارتقای کیفیت خدمات و افزایش سرعت و دقت در ارائه خدمات در اولویت قرار گرفت. توسعه همکاری با نهادهای تخصصی و بازیگران زیستبوم نوآوری، بستری مناسب برای تقویت حمایت از شرکتهای فناور فراهم ساخت.
من بهصورت تخصصی موضوع ابزارهای تأمین مالی را دنبال نکردهام، اما پیگیری اخبار و تحلیلها حکایت از یک عقبماندگی در کشور نسبت به تحولات روز جهان در فضای سرمایهگذاری خطرپذیر دارد. مایلم نظر شما را در این زمینه جویا شوم و البته از شما بخواهم که به شکلی جزئیتر، درخصوص ابزارهای جدیدی که اشاره کردید، توضیح دهید.
واقعیت این است که نمیتوانیم بگوییم ابزارهای جهانی وارد ایران نشدهاند، مثلاً «کرادفاندینگ»ها (Crowdfunding) در کل جهان برای حمایت از شرکتهای نوپا و طرحهای کوچک که به دنبال منابع عمومی هستند، وجود دارند. خوشبختانه در سالهای اخیر، خیلی از ابزارهای جدید وارد کشور شدهاند و دارند کار میکنند. این را قبول دارم که شاید این ابزارها هنوز در صندوقهای پژوهش و فناوری به طور کامل وارد نشده باشند یا حداقل در صندوق پژوهش و فناوری دانشگاه آزاد وارد نشدهاند که البته ما در حال ایجاد آنها هستیم.
یعنی منتظر یک سکوی تأمین مالی جمعی صندوق پژوهش و فناوری دانشگاه آزاد باشیم؟
بله، به دنبال آن هستیم که صندوق، سکوی تأمین مالی جمعی و سکوی تأمین مالی خصوصی (متعلق به خانواده دانشگاه آزاد اسلامی) را داشته باشد و در حال اخذ مجوزهای قانونی آن هستیم.
با استفاده از این ابزار دانشگاه آزادیها میتوانند روی طرحها و ایدههای فناوران دانشگاه مشارکت و سرمایهگذاری کنند؟
بله، مثلاً فرض بفرمایید در یکی از واحدها، یکی از اعضای هیئتعلمی، دانشجو یا حتی کارمند دانشگاه، یک طرح فناوری و اقتصادی ارائه میدهد و اعضای هیئتعلمی، کارمندان یا دانشجویان همان واحد میخواهند روی آن سرمایهگذاری کنند. اینجا دو بحث پیش میآید؛ یکی بحث نظارت است که عملاً مشخص شود این پول کجا میرود و آیا واقعاً در جای خودش هزینه میشود یا نه. موضوع دوم هم تضمین برگشت آن پول است که صندوق میتواند عامل اجرای هر دو باشد. هیئتمدیره صندوق هم تأکید زیادی دارند که تأسیس و عملیاتیشدن این سکوی تأمین مالی جمعی هرچه سریعتر رخ بدهد؛ چراکه واقعاً طرحهایی در خود دانشگاه وجود دارد که شاید صندوق نتواند روی همه آنها سرمایهگذاری کند، ولی خود اعضای جامعه دانشگاهی به این نتیجه برسند که باید روی آنها سرمایهگذاری کنند. در نهایت، همانطور که عرض کردم، دو نکته اصلی باقی میماند؛ یکی نظارت و دیگری تضمین که صندوق با سازوکارهایی که بعداً اعلام خواهیم کرد، آنها را مدیریت خواهد کرد.
ابزارهای دیگری هم هست که الان در حال پیگیری آنها باشید؟
بله، در راستای حمایت از طرحهای فناورانه زیستبوم دانشگاه آزاد اسلامی، به دنبال ایجاد و گسترش سایر ابزارهای مالی از قبیل لیزینگ محصولات، خرید دین و خدمات اهرمی هستیم.
خدمات اهرمی به چه معناست؟
یعنی صندوق پول خود را بهعنوان اهرم وارد میکند و هزینه منفعت بانک و سایر نهادهای مالی را پوشش میدهد تا آنها از محل منابع خودشان به فناور یا شرکت دانشبنیان تسهیلات بدهند. در این مدل اهرمی، چند اتفاق رخ میدهد؛ اول اینکه اصل پول صندوق دستنخورده باقی میماند و هر زمان بخواهیم میتوانیم آن را برداریم. دوم اینکه بخش عمده کارهای اداری و مدیریت ریسک بر عهده بانک قرار میگیرد. از طرف دیگر، منابع بانک درگیر میشود.
این مدل، کار دانشبنیانها را سخت نمیکند؟ برخی فناوران در تجربه مشابه صندوق نوآوری و شکوفایی از مواجهه بانکها گلایهمند بودند که درک و شناخت لازم را ندارند و در نتیجه همراهی هم نمیکنند.
این موضوع برای سالهای ۹۸ و ۹۹ بود که ما این ابزار را در صندوق نوآوری جا انداختیم. مشکلات زیادی وجود داشت، ولی حالا بعد از گذشت چند سال، انگار یک نسل جدید در این حوزه شکل گرفته است. این بلوغ در بانکها و سایر نهادهای مالی به وجود آمده و دیدند که شرکتهای دانشبنیان، شرکتهای خوشحسابی هستند. هر پروژهای که واحد اعتبارات و ارزیابی صندوق تأیید کند و به بانک اعلام شود، بانک فقط فرایند اداری خودش را انجام میدهد؛ مثل وثیقهگیری، امضای فرمها و… و دیگر شرکت را بهخاطر گردش مالی یا رسوب پول معطل نمیکنند.
ما هم نمیخواهیم در بانک چیز جدیدی خلق کنیم. در واقع این همان مدلی است که قبلاً «صندوق نوآوری و شکوفایی» بهعنوان متولی این حوزه ایجاد کرده بود و ما هم روی همان ریل حرکت میکنیم. بنابراین چیز جدید یا عجیبی نیست که بانکها بخواهند بابت آن به دانشبنیانها یا مجموعههای دانشگاهی سختگیری کنند؛ اتفاقاً این شرکتها بسیار خوشحساب هستند.
حرف از سرمایه و دارایی شد؛ در حال حاضر سرمایه ثبتی صندوق چقدر است؟
سرمایه ثبتی صندوق ۸۰۱ میلیارد تومان است. قبل از اینکه من به صندوق بیایم، صحبت از این بود که این عدد به ۱۶۰۰ میلیارد تومان هم برسد و واقعاً میتواند برسد، حتی رسیدن به بیشتر از این هم امکانپذیر است. اما بهخاطر همان مشکلات سهامداری صندوق، ترجیح دادیم ابتدا کارهای اولویتدار را انجام بدهیم. زمانی افزایش سرمایه اولویت پیدا میکند که آنقدر فعالیت صندوق زیاد شده باشد، آنقدر ضمانتنامه صادر کرده باشیم که دیگر نتوانیم ضمانتنامه جدید بدهیم، چون همه اینها بر اساس فرمولهایی به سرمایه ثبتی صندوق وابسته هستند. وقتی هنوز از ظرفیت فعلی استفاده نکردهایم، طبیعتاً ضرورتی ندارد که صرفاً عدد سرمایه را افزایش بدهیم.
پس اگر بخواهم جمعبندی کنم افزایش سرمایه صندوق پژوهش و فناوری دانشگاه، حتی تا نزدیک 2هزار میلیارد تومان، کاملاً شدنی، محتمل و نزدیک است، اما فعلاً اولویت نبوده است.
بله، بهخاطر اینکه عملاً مشکلی از ما برطرف نمیکند و به واسطه آن هم به امتیاز بالاتر یا موقعیت بهتری دست پیدا نخواهیم کرد.
به ضمانتنامهها اشاره کردید؛ تاکنون صندوق چه میزان ضمانتنامه صادر کرده است؟ در حوزههای دیگر فعالیتها اعداد و ارقام به چه صورت است؟
از ابتدای فعالیت صندوق تقریباً 800 میلیارد تومان ضمانتنامه صادر و 600 میلیارد تومان تسهیلات پرداخت شده است، همچنین در حدود 500 میلیارد تومان هم در حوزه سرمایهگذاری فعالیت داشتهایم.
در بین حوزههای فعالیت موردی بوده که فعالیت خاص یا چشمگیری در چندماهه اخیر صورت گرفته باشد؟
قطعاً انعقاد چند قرارداد و تفاهمنامه با سایر سازمانها در جهت جذب منابع و حمایتهای آنها از اقدامات مهم صندوق در ماههای اخیر بوده و ایجاد سبد سرمایهگذاری بورسی در پایان سال 1404 باعث شد اقدامی مهم در توسعه منابع صندوق صورت بگیرد، از طرف دیگر به جهت ارتباط با کلیه شرکتهای دانشبنیان، خدمت میز خدمت در صندوق ایجاد شد.
با همه دانشبنیانهای دانشگاه؟
بله، مأموریت میز خدمت در صندوق با هدف بازاریابی و برقراری ارتباط با شرکتهای دانشبنیان، فناور و اکوسیستم فناوری از هفته دوم فروردین ایجاد شد. با وجود تمام مشکلاتی که وجود داشت، صندوق این فعالیت را آغاز کرد، چون باید از تمام فرصتها استفاده میکردیم.
در واقع صندوق شرکتها را برای حمایت دعوت میکند.
بله، سایر صندوقها در این بازار فعال بودند، ولی دانشگاه آزاد در یکگوشه ایستاده بود و هیچوقت هم اعلام نکرده بود که «ما هم هستیم.»
در شرایطی که رقابت در حوزه ایدهها بسیار سنگین است، تلاش میکنید حداقل ایدههای دانشگاه آزادیها را در خود دانشگاه حفظ و تقویت کنید.
بله، در این مدت، همراه با دکتر افشاری، معاون پژوهش و فناوری دانشگاه، تا جایی که شرایط کشور اجازه میداد، به واحدهای مختلف دانشگاه، سراها، پارکها، مراکز رشد و مجموعههای دانشگاه آزاد در سراسر کشور سر زدیم. جلسات متعددی، چه حضوری و چه مجازی، با پارکها، سراها و مراکز رشد برگزار و خودمان را معرفی و اعلام کردیم میتوانیم این حمایتها را ارائه دهیم. خوشبختانه ارتباطات خوبی شکل گرفته است. همکاران من در صندوق و بهویژه همکاران «میز خدمت»، واقعاً بسیار اثرگذار بودند تا بتوانیم شرکتها، طرحها و پروژهها را جذب کنیم. بههرحال، صندوق باید فعالیت کند. اگر فعالیت نکند، پول در اکوسیستم گردش پیدا نمیکند. در نهایت هم صندوق متعلق به دانشگاه است و سود آن به مجموعه دانشگاه، اعضای هیئتعلمی و کارکنان دانشگاه بازمیگردد.
با همان نگاه بیرونی که دارید، جایگاه صندوق دانشگاه آزاد نسبت به سایر صندوقها چه دانشگاهی و چه غیردانشگاهی چگونه است؟
از نظر پتانسیل، واقعاً باید دانشگاه آزاد را جزء اولینها حساب کنید، چون هم سرمایه بسیار خوبی دارد و هم اگر نقدینگی مناسب در آن شکل بگیرد، ظرفیت بسیار بزرگی خواهد داشت. الگوی من صندوق نوآوری و شکوفایی است، چون واقعاً دیدم هر زحمتی که همکاران ما در آن دوران کشیدند، اثرش کاملاً مشهود بود و توانستند اکوسیستم دانشبنیان کشور را متحول کنند. ما هم باید حداقل در جامعه دانشگاهی دانشگاه آزاد، به دنبال این باشم که چنین الگویی و مدلی را برای همکاران ایجاد کنیم تا انشاءالله بتوانند از مزایای آن استفاده کنند. البته رویکرد ما بیشتر بر استفاده از منابع خارجی است، یعنی استفاده از همان ظرفیتهایی که قانون برای صندوقهای پژوهش و فناوری پیشبینی کرده است، تا نهتنها نقدینگی و سرمایه دانشگاه را افزایش بدهیم، بلکه بتوانیم از ظرفیت سایر ارگانها هم استفاده کنیم.
برای همکاری بین صندوق دانشگاه آزاد و صندوقهای بزرگ کشور به ویژه صندوقهای صنایع طراحی و برنامهریزی داشتید؟
اتفاقاً روزی که جنگ اتفاق افتاد، ما دعوت شده بودیم به یکی از مهمترین «سیویسی»ها در حوزه نفت و پتروشیمی تا تفاهمنامهای امضا کنیم برای اینکه حتی بتوانیم تا پیش از پایان سال از ظرفیت آن استفاده کنیم. متأسفانه با توجه به اتفاقاتی که در ایام جنگ برای این حوزه رخ داد موجب ایجاد وقفه در این زمینه شد. در عین حال، با صنایع دیگری تفاهمنامه امضا کردهایم و نیازهای فناورانه آنها برای ما ارسال شده است. انشاءالله فکر میکنم تا اواخر خردادماه بتوانیم فراخوان آن را منتشر کنیم تا تیمهای فناور داخل دانشگاه وارد این فضا شوند.
اگر بخواهیم مدل مشابه صندوق نوآوری و شکوفایی را که به نوعی یک حمایت «پدرانه» از دانشبنیانها دارد در فضای دانشگاه آزاد محقق کنیم، قاعدتاً باید از شما سؤال کنیم که درخصوص شرایط جنگی چه برنامهای برای حمایت از شرکتهای دانشگاه آزاد طراحی کردید؟
باید توجه داشت مأموریت صندوق پژوهش و فناوری با «صندوق نوآوری و شکوفایی» متفاوت است. صندوق نوآوری و شکوفایی رسالتی دارد که بودجه دولتی پشت آن قرار گرفته است، ما در اینجا همان رسالت را داریم، در حالی که بودجه دانشگاه در اختیار ماست. ما نمیتوانیم بودجه دانشگاه را در مسیری هزینه کنیم که احتمال از بین رفتن آن وجود داشته باشد؛ چون در مقابل دانشجویی که شهریه پرداخت کرده است، مسئول هستیم. برای همین، آن نگاه حمایتی و پدرانه را داریم، ولی با ملاحظات بیشتر جلو میرویم تا خداینکرده منابع از بین نرود. با این حال، در خصوص شرکتها و فناوران زیرمجموعه دانشگاه در شرایط کنونی، حمایتهای خوبی انجام دادهایم؛ از جمله تنفسهای مناسب و نرخهای پایین برای بازپرداخت تسهیلات. در خصوص مجموعههای دانشگاهی، منظورم شرکتهای زیرمجموعه دانشگاه یا اعضای هیئتعلمی، تا الان سعی کردهایم حمایت و انعطافپذیری کامل داشته باشیم.
در حال حاضر ارتباط صندوق با سراها، پارکها و مراکز رشد چگونه تعریف شده است؟
«عاملیت مالی» کلیه پارکها، سراها، مراکز رشد و مجموعههای مشابه دانشگاه به صندوق دانشگاه سپرده شده است. در فضای «عاملیت مالی» میخواهیم رویکرد پارکها و سراها را تغییر بدهیم، یعنی اگر الان به سمت اجارهداری رفتهاند، آن رسالت را تغییر بدهیم و به سمت توسعه فناوری، رشد ایدهها و حمایت از نوآوری حرکت کنیم. طبیعتاً به این معناست که در واقع، یک تیم مالی باید همیشه در کنار این پروژهها و شرکتهای نوپا حضور داشته باشد تا به آنها کمک کند و اگر نیاز به حمایتی بود، با انواع و اقسام تسهیلاتی که برای شرکتهای نوپا، متوسط و بزرگ در نظر گرفتهایم، از آنها حمایت کند. ما باید در کنار پارک بایستیم تا وقتی یک هسته در مراکز رشد شکل میگیرد، آن هسته را تا مرحله بلوغ و تبدیل شدن به یک شرکت کامل همراهی کنیم. قطعاً چون اینها در زیستبوم دانشگاهی قرار دارند، منافعشان هم به دانشگاه بازخواهد شد. طبیعتاً با توجه به مدلی که صندوق از آنها حمایت میکند، بخشی از این منافع به سمت دانشگاه سرازیر میشود. از طرف دیگر، اجزا و اعضای زیستبوم فناوری دانشگاه نسبت به برخی قوانین و ظرفیتها آگاهی کافی ندارند؛ مثلاً درباره اعتبارهای مالیاتی یا معافیتهایی که میتوانند در حوزههای مختلف از آن استفاده کنند. صندوق در کنار این بستر قرار میگیرد تا کمک و حمایت کند و انشاءالله این عقبافتادگیای را که داشتیم، با سرعت بیشتری جبران کنیم.
در سالهای اخیر صندوق در چهار طرح و پروژه بزرگ سرمایهگذاری کرده بود. یکی از آنها، پروژه «مخازن کامپوزیتی» تبریز بود که صحبت از افتتاح و آغاز تولید آن مطرح شده بود. یک پروژه «کشت بافت» هم بود. خودتان توضیح بدهید این پروژهها پیش از این در چه مرحلهای بودند و الان به کجا رسیدهاند و اینکه آیا پروژه بزرگ دیگری هم شروع کردهاید یا در دست اقدام دارید؟
با نظر هیئتمدیره صندوق، همه موارد را پیش میبریم و هیچکدام از سرمایهگذاریهایی را که تاکنون انجامشده متوقف نکردهایم. تنها موردی که نزدیک به افتتاح بود، پروژه مخازن کامپوزیتی بود که الان هم ما در حال فراهم کردن حمایت سرمایه در گردش آن پروژه هستیم تا انشاءالله تولید را آغاز کند. در خصوص طرح کشت بافت به امید خدا تا پایان امسال به نتیجه خواهد رسید، اما پروژههای دیگر مقداری زمانبر است.
پروژه جدید و بزرگ دیگری را آغاز نکردید؟
چند طرح در مقیاسهای بزرگتر به ما ارائه شده، ولی هنوز بررسی نهایی روی آنها انجام نشده است. این طرحها هنوز خام هستند و باید همه ابعادشان را بررسی کنیم تا زمانی که به هیئتمدیره میروند، تصمیمگیری درباره آنها کاملاً دقیق و کارشناسیشده باشد. هدف ما این است هر تصمیمی که گرفته میشود، واقعاً بهصرفه و صلاح دانشگاه باشد.
در انتخاب پروژهها فیلتر یا اولویت خاصی هم دارید؟
حتماً، مثلاً در شرایط فعلی، موضوعاتی مثل تأمین امنیت غذایی جزء اولویتهای ماست، ولی این به آن معنا نیست که فقط روی همین حوزه تمرکز کنیم و طرح دیگری را نپذیریم. هر طرحی که به صندوق ارائه شود و تیم اعتبارات و ارزیابی ما به این نتیجه برسند که واقعاً آنچه روی کاغذ آمده، قابلیت تحقق دارد، حتماً از آن حمایت خواهد شد. مطمئن باشید جامعه دانشگاهی خودمان همیشه در اولویتند. این هم قولی بود که از روز اول دادم و هم در واقع دستوری بود که از رئیس دانشگاه گرفتم.
اگر بخواهید انتظارات از شرایط چند سال آینده صندوق را در چند جمله توصیف کنید، چه میگویید؟
اگر بخواهم آینده صندوق را توصیف کنم، باید آن را به آینده دانشگاه گره بزنم. من حدود 13 سال است که عضو هیئتعلمی دانشگاه آزاد واحد تهران غرب هستم، همیشه دنبال این بودهایم که متکی به شهریه نباشیم. هدف اصلی و آرزوی من این است که دو، سه سال دیگر به نقطهای برسیم که درآمدهای غیرشهریهای دانشگاه از درآمدهای شهریهای بیشتر شود و این اتکای شدید به شهریه را از بین ببریم.واقعاً دانشگاه آزاد این پتانسیل را دارد. از نظر منابع انسانی، منابع مالی، زمین، ظرفیت علمی و حتی زیرساخت، پتانسیلی که دانشگاه آزاد دارد، شاید در هیچ سازمانی وجود نداشته باشد. واقعاً این ظرفیت عظیم است. ما باید خیلی بهتر از این از شرایط استفاده کنیم. نمونه این توانایی، تکثر و توانمندی را در زیستبوم فناوری کشور نداریم.
دغدغه شما در فاصله گرفتن از اتکا به شهریه بهعنوان مدیر صندوق و یک عضو هیئتعلمی دانشگاه آزاد جالب بود.
دورشدن از اتکا به شهریه برای ارکان تصمیمگیرنده صندوق مهم است؛ به نظر من عضو هیئتعلمی نباید فقط فکر کند تنها وظیفهاش نگارش مقاله است. باید این دانش را به آنچه که به درد جامعه بخورد، تبدیل کند؛ چه از نظر اقتصادی، چه از نظر حل یک مشکل یا کمک به مردم. مهم این است که علم ما برکت داشته باشد، یعنی بتوانیم بگوییم یک رفاه ایجاد کردیم، یا حداقل یک گره از کار جامعه باز کردیم.
صندوق پژوهش و فناوری در پازل دورشدن دانشگاه از اتکا به شهریه چه نقشی دارد؟
صندوق، در واقع یکی از تکههای اصلی پازل است و بسیار میتواند مؤثر باشد. همین حمایت مالی میتواند انگیزه بالایی ایجاد کند. وقتی یک عضو هیئتعلمی ببیند همکارش با یک طرح کوچک توانسته یک کسبوکار نوپا راه بیندازد، بهعنوان مثال برای ۱۰ نفر اشتغال ایجاد کند و منفعتی برای واحد دانشگاهی خودش به وجود بیاورد، طبیعتاً انگیزه میگیرد خودش هم وارد این مسیر شود. شاید همان عضو هیئتعلمی برای اجرای طرحش فقط به یک حمایت اولیه نیاز داشته باشد.
اینجاست که صندوق باید پای کار باشد؛ یعنی پای تمام ایدهها و طرحهایی که از نظر معیارهای مالی و اجرایی واقعاً قابلیت اجرا و رشد داشته باشند، بایستد و از آنها حمایت کند؛ هم برای رشد خود صندوق و هم برای رشد دانشگاه و زیستبوم فناوری آن. به قول دکتر رنجبر، ریاست دانشگاه آزاد «جنس فناوران با دیگران متفاوت است، فناوران از جنس تلاش و کوشش حداکثری هستند و ما نیز محکم پشت آنها ایستادهایم.»